Tarik Fraihi: '​Hoe we de rechtse draaikolk kunnen keren'

Tarik Fraihi is politiek directeur van Groen en algemeen voorzitter van het Vermeylenfonds. Zijn nieuwe wisselcolumn met Joachim Pohlmann verschijnt op vrijdag.

Tarik

De Morgen

We leven in turbulente tijden. Er is een politiek klimaat ontstaan waarin een giftig rechts-populisme tot ontwikkeling kon komen. De afgelopen verkiezingscampagne getuigde van een opmerkelijke verwevenheid qua stijl en retoriek tussen de twee Vlaams-nationalistische partijen in ons land. Bepaalde bevolkingsgroepen en politieke tegenstanders werden met een zelden geziene ranzigheid bejegend. Alle registers werden opengetrokken om de rechtse kiezer te plezieren. De partij die had beloofd om extreem-rechts te bestrijden, is zelf tot in haar diepste vezels gecontamineerd. De twee rechtse rivalen zijn steeds meer op elkaar gaan gelijken. Plaats de folders, facebookpagina’s en tweets naast elkaar of neem de uitspraken van Bart De Wever (N-VA) over het asielcentrum voor gehandicapten of Air Francken. Er is amper een verschil merkbaar.
Rechtse populisten profiteren volop van het ideologisch vacuüm waarin we vertoeven en spuwen hun gal als draken op onze samenleving en democratie. De retoriek is gericht op het zoeken van zondebokken, het tegen elkaar opzetten van bevolkingsgroepen en het cultiveren van angst, onzekerheid en egoïsme. En dit alles om een ultrarechts programma te realiseren waarbij mensenrechten in vraag worden gesteld, onze sociale zekerheid wordt uitgehold en democratische principes moeten wijken. In de strijd tegen onze multiculturele samenleving is hun achterban zelfs niet te beroerd om de racistische onderbuik te laten leeglopen. Vooral op sociale media is te zien hoe de zure rechtse toon het publiek debat misvormt.
Ongeacht de verkiezingsuitslagen moeten we de opmars van het rechtspopulisme stuiten. Dit doen we niet door ons terug te trekken in allerlei salons en onder gelijkgezinden met een opgehaalde neus elke vorm van demagogie weg te wuiven. Preken voor eigen kerk heeft nog nooit een tegenstander overtuigd. Evenmin helpt het om rechtspopulisten achterna te hollen, hun beleidsvoorstellen uit te voeren of hun grofgebekt taalgebruik over te nemen. Niets doen en hopen dat de storm overwaait is evenmin een optie.
De politiek van de angst counteren kan enkel door een politiek van de hoop voorop te stellen. Dit is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Vooral omdat de normalisering van het extreem-rechtse eenheidsdenken zich nu volop heeft ingezet en zich nestelt in alle geledingen van onze samenleving. Het discours wordt zelfs niet meer herkend als extreem-rechts. Want wat is er toch mis om eerst op te komen voor het eigen volk?
De zwart-gele as in Vlaanderen is een draaikolk die traditionele partijen meetrekt in een gevaarlijke neerwaartse stroom voor onze beschaving. Traditionele partijen tomen het populisme niet in door in de slipstream van hun succes mee te varen. Volgens een rapport uit 2018 van Human Rights Watch is het onverstandig voor politici om de rechtse kiezer te overtuigen door populistische standpunten over te nemen. Politici winnen meer stemmen door actief te vechten tegen populisme en xenofobie. Het onderzoek toont aan dat in landen waar mainstream politici een deel van het extreme discours overnemen, populisten de wind in de zeilen krijgen. Traditionele partijen moeten stilaan toch beseffen dat populisten niet klein te krijgen zijn door hun programma en retoriek over te nemen.
Om de spiraal van angst en onzekerheid te doorbreken, moeten progressieven het voortouw nemen en de vrees voor polarisatie van zich afschudden. Politiek gaat over tegenstellingen: tegenover het ene verhaal staat een ander. Sommige ideeën en visies zijn nu eenmaal onverzoenbaar.
Als progressieven en bij uitbreiding alle democraten een overtuigend alternatief willen bieden, dan moeten ze de handen ineenslaan. Eenheid in alle verscheidenheid om een dam te werpen tegen wat ons verdeelt en onze normen en waarden perverteert. We moeten de mens en natuur centraal stellen en niet automatisch een specifieke groep voorrang geven, boven alles en iedereen plaatsen. De menselijkheid herintroduceren, bruggen bouwen en vooral concrete resultaten boeken. Het is aan de huidige generatie om terug een positieve atmosfeer te creëren waardoor mensen terug in zichzelf en anderen kunnen geloven. Samen het ideologisch panorama van ons tijdperk veranderen in de richting van een warm, open, hoffelijk en menselijk Vlaanderen dat kinderarmoede aanpakt, klimaatverandering serieus neemt en zorg draagt voor alle mensen die het moeilijk hebben. De passie voor rechtvaardigheid, gelijkheid en vrijheid zonder schroom etaleren. Mensen samenbrengen en terug hoop geven in een betere toekomst. Laten we realistisch zijn en verwezenlijken waar we samen van dromen.